Maarten Santman, inmiddels tien jaar werkzaam als hoofd juridische zaken bij Janssen Vaccines in Leiden. Begon in 2010 bij Crucell, een biotech die hard aan de weg aan het timmeren was. Crucell werd in 2011 overgenomen door Janssen (onderdeel van Johnson & Johnson). Daarvoor was Maarten 8 jaar werkzaam bij De Brauw Blackstone Westbroek in Amsterdam en Den Haag, met name aan geschillen op het gebied van intellectuele eigendom.

Kan je wat meer vertellen over het bedrijf waarvoor je werkt? Waar staat het voor en wat zijn de belangrijkste activiteiten?

Janssen Vaccines is onderdeel van Janssen, en dat is weer de farmatak van Johnson & Johnson, de grootste healthcare onderneming in de wereld. Johnson & Johnson bestaat meer dan 130 jaar. Het hoofdkantoor staat in New Brunswick, Verenigde Staten. Janssen, het farmaonderdeel, is met name bekend van de ontwikkeling van medicijnen, dus producten die je neemt als je ziek bent. Vaccines zijn een andere tak van sport, omdat je vaccins aanbiedt aan mensen die gezond zijn, juist om ziekte te voorkomen. Wij bij Janssen Vaccines in Leiden onderzoeken en ontwikkelen vaccins tegen infectieziekten, zoals HIV, RS Virus (RSV), Ebola, en nu ook COVID-19. Ons Ebola vaccin wordt nu gebruikt in de Democratische Republiek Congo (DRC) en in Rwanda om te helpen tegen de Ebola uitbraak aldaar. We hopen later dit jaar een marktvergunning voor dat vaccin te krijgen van de European Medicines Agency (EMA; gevestigd in Amsterdam). Het heeft meer dan 15 jaar geduurd voordat dit vaccin is uitontwikkeld, dus dit zou voor ons bedrijf een doorbraak betekenen.

Jouw bedrijf is op het moment regelmatig in het nieuws in verband met klinisch onderzoek naar een kandidaat-vaccin tegen het Coronavirus. Kan je daar wat meer over vertellen? 

Janssen heeft inderdaad een kandidaat-vaccin tegen COVID-19 in ontwikkeling. We zijn afgelopen januari, toen de genetische code van het coronavirus door China bekend werd gemaakt, direct gestart met de ontwikkeling van potentiële vaccin-kandidaten. Eind maart hebben we de meest kansrijke variant geselecteerd, die nu verder onderzocht wordt. Het streven is om in september de eerste studie met dit vaccin bij mensen te kunnen starten (de eerste klinische studie). Het kost nu eenmaal tijd om de veiligheid van een vaccin te testen. Het moet natuurlijk veilig zijn; je geeft een vaccin immers aan gezonde mensen. We hopen in het eerste kwartaal van 2021 een effectief én veilig vaccin tegen het virus beschikbaar te hebben voor gebruik in deze pandemie.

Parallel aan het onderzoekstraject zijn we de productiecapaciteit aan het opschalen. Het streven is om eind 2021 één miljard vaccindoses te kunnen leveren. Een enorme uitdaging, zoiets is op deze schaal en met deze snelheid nog niet eerder gedaan. De risico’s van het project zijn dus groot, grote investeringen moeten worden gemaakt voordat je überhaupt weet of je vaccin goed genoeg zal zijn. We proberen nu in 4 maanden te doen waar normaal 4 jaar voor staat. En dat terwijl we over het virus zelf nog maar heel weinig weten – het is immers nog maar sinds januari bekend. Zoals mijn collega Hanneke Schuitemaker (hoofd Viral Vaccines) heeft gezegd: ”We zijn aan het rennen, terwijl we nog moeten leren lopen”.

Het inspireert om te zien dat in deze pandemie de wetenschap leidend is en de rest van de wereld zich daaromheen organiseert. Het is heel mooi om daar als jurist een rol in te spelen, hoe bescheiden ook.

Hoe ziet het Legal team in binnen- en buitenland er uit? 

In Leiden zitten we met vier juristen, die als grootste gemene deler hebben dat ze allemaal enige ervaring hebben met intellectueel eigendom. Mijn collega’s in Leiden, bij Janssen Vaccines, zijn Richella Soetens en Bodo Kenemans. Debbie Brouwer is verantwoordelijk voor commerciële aspecten binnen Janssen Benelux. We werken als team heel nauw samen, en sparren dagelijks over voorliggende vraagstukken.

We proberen, met name in deze tijden waarop wij en alle collega’s onder hoge druk staan, de rust te bewaren en vraagstukken steeds positief te benaderen. Het zijn ook vaak niet per se juridische vaardigheden die dan waarde toevoegen. Vergaande beslissingen moeten op dit moment heel snel worden gemaakt en ons team kan daar aan bijdragen door informatie helder te structureren, input van ook andere afdelingen mee te wegen, en er zo meewerken aan een goed afgewogen beslissingen.

In totaal heeft J&J wereldwijd meer dan 400 juristen, verdeeld over de drie verschillende sectoren (Pharma, Consumer en Medical Devices). Wij merken dat als we in Leiden bepaalde expertise ontberen, we heel snel hulp kunnen vragen aan onze collega’s in Europa en in de VS. Er is altijd wel iemand in zo’n groot team met die bijzondere expertise en ervaring. Het Legal team van J&J is groot, maar niettemin een hechte club mensen die als “global team” opereert. Ik merk in de dagelijkse praktijk echt wat de waarde daarvan is. We komen ook regelmatig met de hele groep samen. Vorig jaar in Amsterdam. Dat zijn altijd waardevolle meetings. We hebben door dat internationale netwerk een grote toevoegde waarde binnen de organisatie.

Voor welke uitdagingen sta jij als GC? 

Een uitdaging, die voor veel GCs zal gelden, is dat je in contacten met (zoals wij dat noemen) de “business”, vooral niet juridisch-technisch moet communiceren: dan haken onze interne cliënten, veelal wetenschappers, snel af. Het devies is “be brief, be bright en be gone”, anders heb je geen impact. Hoe beter je dat onder de knie hebt (en daar ben ik zeker niet uitgeleerd), hoe meer ruimte en vertrouwen je krijgt.

Kan je aangeven welke gevolgen de crisis heeft voor jouw werk? 

Ik zal niet de enige thuiswerkende ouder zijn die de afgelopen twee maanden nogal heeft geworsteld met de balans tussen werk en gezin. In de praktijk heb ik de kinderen in de ochtendshift, en ben ik ’s-middags aan het bellen, om dan in de avond emails te beantwoorden. Maar je hoort mij niet klagen: het is heel motiverend om aan het COVID project te werken. Elke dag is er wel weer een nieuw en onverwacht vraagstuk om in de duiken. In het COVID-19 vaccin project gaat het dan met name om het heel snel opzetten van allerlei internationale samenwerkingen (en dus contracten), met universiteiten, ondernemingen en overheden. Die samenwerkingen zijn nodig om zo snel mogelijk een vaccin te kunnen ontwikkelen. Alleen lukt het niemand. En in zo’n grote organisatie als de onze met meer dan 130.000 werknemers is het heel fijn als er ineens één topprioriteit is. Je kunt met die focus op één doel als bedrijf ineens heel veel teweeg brengen.

Kan je ook iets vertellen over je bezigheden buiten je werk? 

Ik heb twee kinderen, Floor van 5 en Jurre van 7, en we zijn veel met hen op pad (judo, voetbal, strand etc.). Zelf hockey ik al sinds jaar en dag op ontstellend laag niveau, maar vind het nog steeds leuk. We wonen in een heel gezellige buurt in Haarlem. Mijn vrouw Nathalie is arbeidsrecht advocaat. De “lock-down” vind ik geen straf: de afgelopen maanden hebben we met z’n vieren plezier gehad, de jongens willen eigenlijk niet meer terug naar school.

Meer informatie:

 

 

 

https://www.jnj.com/personal-stories/meet-a-johnson-johnson-researcher-working-to-create-an-hiv-vaccine

https://www.youtube.com/watch?v=fo-UFSfX_O0

https://www.jnj.com/johnson-johnson-announces-a-lead-vaccine-candidate-for-covid-19-landmark-new-partnership-with-u-s-department-of-health-human-services-and-commitment-to-supply-one-billion-vaccines-worldwide-for-emergency-pandemic-use

https://fd.nl/ondernemen/1339924/we-zijn-getuige-van-het-ergste-van-het-ergste

https://www.ad.nl/binnenland/leidse-farmaceut-maakt-miljoenen-coronavaccins-als-het-werkt-willen-we-het-gelijk-kunnen-uitdelen~a56ff5e1/