Tijdens de tweede editie van het webinar AI Forward werd één ding glashelder: kunstmatige intelligentie is geen experiment meer binnen juridische afdelingen, maar een structurele kracht die al werk, organisaties en zelfs het vakmanschap van juristen fundamenteel op dit moment verandert. Onder leiding van presentator Matthijs Franken gingen zes experts van onder meer DAS, Randstad, KLM, Prosus en Lefebvre Sdu in gesprek over de huidige impact van AI op de juridische praktijk. Hun conclusie: de technologie biedt nu kansen en raakt “het hart van de dienstverlening”.
Van experiment naar kernproces
Waar AI enkele jaren geleden nog werd gezien als een interessante innovatie, is het inmiddels diep verweven in dagelijkse processen. Erik Hietkamp (DAS) schetst hoe AI juridisch werk raakt op zijn essentie: taal en redeneren. “Dat is precies waar AI sterk in is. Daarmee raakt het direct onze core.”
Voor organisaties zoals DAS, waar dagelijks circa 25.000 documenten worden verwerkt, is AI inmiddels onmisbaar geworden om schaal en snelheid te bieden. Ook bij KLM is de noodzaak duidelijk: het aantal juridische claims rond passagiersrechten verviervoudigde in vier jaar tijd. Zonder AI is die groei nauwelijks bij te benen.
ChatGPT als kantelpunt
Veel sprekers wijzen naar eind 2022 als het moment waarop AI echt doorbrak in de juridische wereld. Martin Woodward (Randstad) omschrijft de introductie van ChatGPT als een kantelpunt: “Voor het eerst konden juristen direct met AI werken via taal. Dat maakte het toegankelijk en relevant.”
Sindsdien groeit het gebruik explosief, mede doordat ook consumenten beter geïnformeerd raken en vaker claims indienen. AI vergroot dus niet alleen de efficiëntie binnen organisaties, maar ook de vraag naar juridische dienstverlening.
Meer werk, niet minder
Hoewel AI-taken automatiseert, betekent dat niet dat werk verdwijnt. Integendeel. De zogenoemde Jevons-paradox werd vaker aangehaald: lagere kosten leiden tot hogere vraag. Goedkopere en snellere juridische analyses zorgen ervoor dat er juist méér vragen worden gesteld.
Dat vraagt een andere inrichting van teams. Juristen worden minder uitvoerder en meer regisseur. Ze sturen AI-systemen aan, controleren output en plaatsen resultaten in context. “Iedereen wordt in zekere zin manager van zijn eigen digitale team,” aldus Hietkamp.
Human in the loop blijft cruciaal
Ondanks het enthousiasme is voorzichtigheid geboden. Alle sprekers benadrukken het belang van “human in the loop”: de mens blijft eindverantwoordelijk voor beslissingen. AI-output moet controleerbaar zijn en wordt in systemen expliciet gemarkeerd.
Daarbij speelt ook psychologie een rol. AI kan overtuigend klinken, waardoor gebruikers geneigd zijn output klakkeloos te accepteren — een fenomeen dat bekendstaat als automation bias. Volgens AI-auditor Alban Bastiaans vraagt dit om nieuwe vormen van controle en training.
Adoptie: grootste uitdaging ligt bij mensen
Technologie is zelden de beperkende factor. De echte uitdaging zit in adoptie. Bas Zuidwijk (Lefebvre Sdu) stelt dat organisaties dit vaak onderschatten: “Na de eerste hype zakt gebruik soms in. De vraag is hoe je duurzame waarde creëert.”
Succesvolle implementaties combineren technologie met training, governance en cultuurverandering. Randstad bijvoorbeeld verplicht medewerkers jaarlijks een proces te automatiseren met AI, om zo bewustzijn en toepassing te stimuleren.
Kwaliteit en vakmanschap blijven leidend
Verandert AI de kwaliteit van juridisch werk? De consensus is genuanceerd. AI kan analyses versnellen en verrijken, maar blijft afhankelijk van data en context. Fouten en ‘hallucinaties’ komen nog voor.
Toch verwachten experts dat AI uiteindelijk juist tot betere kwaliteit leidt. Niet omdat het de jurist vervangt, maar omdat het ondersteunt. Marloes Kienhuis (Prosus): “Het is makkelijker om een bestaand stuk te verbeteren dan from scratch te beginnen. Dat tilt de kwaliteit omhoog.”
De jurist van de toekomst
Het profiel van de jurist verandert ingrijpend. Kennis alleen is niet meer voldoende. Belangrijker worden:
- Kritisch denkvermogen
- Contextueel inzicht
- Vermogen om AI-output te beoordelen
- Samenwerking met technologie
Tegelijkertijd blijft klassiek vakmanschap — het begrijpen van recht, nuance en belangen — essentieel. Bas Zuidwijk zegt, “Gebruik het als ondersteuning, dan word je juist sterker.”
Conclusie: transformatie met menselijke kern
AI transformeert de juridische functie van binnenuit: processen veranderen, rollen verschuiven en organisaties worden gedwongen nauwer samen te werken tussen IT, legal en business.
Maar één element blijft onveranderd: de menselijke maat. In een vak waar emotie, vertrouwen en interpretatie centraal staan, blijft de jurist onmisbaar.
Wil je deze webinar van 16 juni j.l. in zijn geheel terugzien en alles horen wat er besproken is. Kijk dan hier ->
