Het hoofd juridische zaken heet bij veel bedrijven tegenwoordig anders: general counsel. Een hippe Angelsaksische benaming voor hetzelfde? Nee, zeggen general counsels zelf, de functie heeft de afgelopen jaren een andere, bredere inhoud gekregen en de general counsel (GC)heeft ook een andere positie binnen het bedrijf.

De veranderingen in het vak zijn zo groot dat een deel van de Nederlandse GC´s de behoefte voelt om met enige regelmaat met collega´s van gedachten te wisselen. Daarom hebben zij elkaar opgezocht in een online community, onder de naam General Counsel Netherlands. De community heeft zich inmiddels zo ver ontwikkeld dat er ook bijeenkomsten worden gehouden en een scala aan andere activiteiten. Zo hebben de oprichters van GCN, Petra van Hilst en Michiel van Straaten, beiden voorheen werkzaam als GC, een eerste landelijke benchmark-onderzoek laten uitvoeren naar het beroep in Nederland.

Uit dat onderzoek komt naar voren dat de grote meerderheid van de GC’s tegenwoordig aan het bestuur rapporteert, de helft zelfs direct aan de ceo. Wat in Nederland nog weinig voorkomt is dat de GC ook lid is van het bestuur. ‘Alleen bedrijven die door een crisis zijn gegaan hebben soms een general counsel in het bestuur. Het bekende voorbeeld is Ahold’, zegt Petra van Hilst.

Afwijkend beeld in Nederland

Afgaande op een onderzoek van KPMG naar de positie van de general counsel wereldwijd lijkt Nederland daarmee een enigszins afwijkend beeld te bieden. Uit dat onderzoek blijkt dat in Europa 41% van de general counsels zitting heeft in het bestuur. In de VS is dat zelf 46%.

Waar het hoofd juridische zaken vroeger het grootste deel van zijn tijd besteedde aan puur juridische zaken zoals het afsluiten van contracten is zijn taak tegenwoordig veel breder. Gevraagd naar hun taken noemen de ondervraagde juristen in de eerste plaats compliance en corporate governance. Op ruime afstand volgen de traditionele juridische taken, zoals arbeidsrechtelijke zaken en contracten.

De reden is gelegen in de complexiteit, vooral van de regelgeving en de risico’s die ondernemingen lopen. De regelgeving is de laatste jaren exponentieel gegroeid. Internationaal opereren voegt nog een dimensie toe aan de complexiteit. Een Europees bedrijf dat betrokken is bij omkoping in Afrika of Azië kan daarvoor in de Verenigde Staten streng gestraft worden. In het KPMG-rapport stelt een general counsel vast dat de gemiddelde compliance-afdeling de afgelopen tien jaar vervijfvoudigd is.

Volgens Michiel van Straaten is het wel logisch dat compliance bij de general counsel wordt gelegd. ‘Zijn afdeling hield zich toch al bezig met de regels. Maar het is wel breder geworden. Voorheen boog de GC zich over wetten en contracten, nu kijkt hij ook naar het ethisch handelen van de onderneming.’

Strategie

Mede omdat zij zich in toenemende mate bezighouden met strategische zaken als compliance en risicobeheersing worden general counsels steeds vaker betrokken bij strategische afwegingen, zeker als zij zitting hebben in het bestuur. Dat brengt dilemma’s met zich mee. Van Straaten: ‘Het voordeel is dat general counsels op die wijze nog beter weten wat er speelt. Anderzijds kan betrokkenheid bij strategische beslissingen ten koste gaan de onafhankelijkheid van de general counsel als het gaat om compliance.’

Tegelijk geldt dat te vaak nee zeggen ertoe kan leiden dat er helemaal niet meer wordt geluisterd naar het oordeel van de GC. In het KPMG-rapport schetst Peter Kleinschmidt, de GC van Airbus, hoe hij met deze dilemma’s omgaat. Hij wijst het bestuur op een rood stoplicht met een groene pijl eronder. ‘Je kunt rechtuit gaan, maar je kan ook rechts gaan en dan links en dan weer links. En dan bereik je de doelstelling op een manier die in overeenstemming is met de wet.’

Hoewel de general counsel tegenwoordig een bredere taak heeft, staat hij tegelijk onder druk om scherp op de kosten te letten. Aangezien de helft van de kosten bestaat uit het inhuren van advocaten, bezinnen veel GC’s zich op de inhuur. Er valt op dit vlak nog wel wat te winnen in Nederland. Het werken met een panel van geselecteerde kantoren en het organiseren van een ‘pitch’ voor een opdracht is nog lang niet overal ingeburgerd, zegt Petra van Hilst. ‘Persoonlijke connecties zijn in Nederland nog steeds belangrijk. Wat dit soort zaken betreft gaat het in de Angelsaksische landen zakelijker aan toe.’

Uit het onderzoek blijkt verder dat de afdeling inkoop vaak nog niet betrokken wordt bij de inhuur van advocatenkantoren. Veel GC’s vinden dat de afdeling inkoop te veel stuurt op kosten en te weinig op kwaliteit. ‘Dan heb je de verkeerde mensen op inkoop’, zegt Van Straaten. ‘Inkoop is een vak, en daar kun je als GC veel aan hebben.’

Ook sturen GC’s bij hun inkoop nauwelijks op zogenoemde ‘key performance indicators’. Van Hilst: ‘Het kan een goed hulpmiddel zijn om de verwachtingen over en weer beter te managen. Ze zien dat het anders kan, maar vanwege de drukte bellen ze toch de vertrouwde advocaat.’

 

Source: Jeroen Piersma – FD 27 oktober 2014

Klik hier voor het artikel uit het FD: -20141027 -0-014-040

Join us

Het grootste kennisnetwerk voor General Counsel en Chief Legal Officers

Sluit je ook aan bij hét professionele peer-to-peer netwerk

Join us